Het selecteren van een olie met het vereiste TBN (Total Base Number) voor zware offroad-toepassingen is een relatief goedkope beslissing, maar de impact ervan op de levensduur van apparatuur kan aanzienlijk zijn. Johan Van Hove, technisch manager bij Champion Lubricants, legt uit waarom het TBN essentieel is voor het beschermen van motoren en het verminderen van slijtage, stilstand en onderhoudskosten bij zware machines.
“Het TBN (Total Base Number) van een motorolie vertelt ons hoe effectief de olie de zuren die tijdens de verbranding worden gevormd, kan neutraliseren”, legt Johan uit. “Deze zuren zijn afhankelijk van het zwavelgehalte van de brandstof en van hoe compleet het verbrandingsproces is. Om corrosie door zuren en motorschade te voorkomen, is het van cruciaal belang om een motorolie met een adequate TBN-waarde te gebruiken. Dit maakt het TBN een cruciale factor bij het beoordelen van de prestaties en geschiktheid van een olie voor zware toepassingen.”
Het TBN wordt gemeten in milligram kaliumhydroxide per gram olie (mg KOH/g). Het geeft aan hoeveel alkalische reserve een motorolie heeft om zuren te neutraliseren die ontstaan door de verbranding van brandstof. Deze zuren, met name zwavelhoudende verbindingen, kunnen zeer corrosief zijn als ze niet goed worden beheerst binnen de motor.
“Hoewel het TBN niet de enige prestatie-indicator is voor motorolie, is het een belangrijke indicator voor zware motoren,” vervolgt Johan. “Een conventionele nieuwe motorolie heeft bijvoorbeeld een Total Base Number tussen 6 en 13 mg KOH/g. Zware toepassingen beginnen echter met een TBN van ongeveer 10, en alles boven 13 wordt als hoog beschouwd. In principe betekent een hoger TBN een groter zuurneutraliserend vermogen, wat van cruciaal belang is voor de bescherming van motoronderdelen zoals zuigers, lagers en voeringen tegen corrosie en slijtage – vooral in offroad-machines die onder extreme omstandigheden worden gebruikt.”
“In principe betekent een hoger TBN een groter zuurneutraliserend vermogen, wat essentieel is voor de bescherming van motoronderdelen.” Johan Van Hove, Senior Technical en Training Manager bij Champion Lubricants
“Motorolie bestaat meestal uit twee hoofdcomponenten: basisolie, die ongeveer 80% van het totale volume uitmaakt, en specifieke additieven, die ongeveer 20% uitmaken, afhankelijk van het olietype en de toepassing. Binnen die 20% maakt het TBN deel uit van een pakket met prestatieadditieven dat andere componenten bevat die zijn ontworpen om de motorbescherming te verbeteren. Wat is het dus precies? TBN-additieven bestaan uit detergenten die zuren neutraliseren, en ondanks hun belang vertegenwoordigen ze slechts een klein percentage van de formulering en de kosten.”
Het "kiezen van een olie met het vereiste TBN voor werfverkeertoepassingen is een relatief goedkope beslissing, maar de impact ervan op de levenscyclus van apparatuur kan aanzienlijk zijn.” Johan Van Hove, Senior Technical en Training Manager bij Champion Lubricants
“TBN-niveaus in motorolie dalen na verloop van tijd omdat de olie actief zuren neutraliseert”, legt Johan uit. “De belangrijkste factor voor deze afname is de brandstofkwaliteit, met name het zwavelgehalte. Andere factoren zijn onder meer het ontwerp van de motor, de injectietechnologie, de bedrijfstemperatuur en of de motor continu of met tussenpozen draait. Moderne brandstoffen bevatten over het algemeen minder zwavel, waardoor er minder zuren worden gevormd en het TBN langer behouden blijft. In veeleisende omgevingen zoals landbouw, bouw en mijnbouw, kan uitputting echter nog steeds sneller optreden als gevolg van zware en variabele bedrijfsomstandigheden.”
Wanneer zijn oliën met een hoog TBN-gehalte ‘de moeite waard’?Hogere TBN-waarden bieden het grootste voordeel in regio's waar de brandstofkwaliteit lager is en het zwavelgehalte hoger. Dit omvat delen van Afrika, Azië, Rusland, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten. Oliën met een hoog TBN bieden ook extra bescherming in gebieden waar onderhoudsintervallen lang zijn of onvoorspelbaar, zoals afgelegen mijnbouw- of landbouwactiviteiten in Australië en Amerika, of in zware werkomstandigheden met extreme temperaturen en veel stof. “Laten we bijvoorbeeld eens kijken naar Afrika op deze kaart”, legt Johan uit. “Je kunt zien dat veel landen op het continent nog steeds werken met dieselzwavelgehaltes boven 500 ppm, en in sommige gevallen zelfs tussen 2.000 en 5.000 ppm.. Wanneer zwavel verbrandt, vormt het zure bijproducten die de afbraak van olie en slijtage van de motor versnellen. In combinatie met hitte, stof en beperkte toegang tot onderhoud maken deze omstandigheden oliën met een hoog TBN essentieel. Ze neutraliseren overtollige zuren, behouden de stabiliteit van de olie, voorkomen corrosie en zorgen ervoor dat motoren tussen onderhoudsbeurten door betrouwbaar blijven presteren..”  Bron: UN Environmental Program, https://www.unep.org/global-sulphur-levels, 2025 |
“Dit is het ding: je kunt het resterend TBN niet schatten op basis van zicht, geur of oliekleur”, legt Johan uit. “Het moet worden gemeten door middel van laboratoriumanalyse. Voor zware toepassingen, zoals landbouw-, bouw- en mijnbouwmachines, raden wij aan om elke 250 tot 500 bedrijfsuren oliemonsters te nemen, afhankelijk van de belasting, temperatuur en vochtigheid. Regelmatige oliemonitoring en -analyse is de enige betrouwbare manier om vroege tekenen van versnelde slijtage op te sporen en onverwachte stilstand te voorkomen.”
Champion werkt samen met POLARIS Laboratories®, dat de ASTM D2896-methode toepast om de TBN-niveaus nauwkeurig te bepalen. De doorlooptijd van het laboratorium bedraagt doorgaans één tot twee werkdagen. Als algemene richtlijn geldt dat motorolie moet worden ververst zodra het TBN ongeveer 25% van de oorspronkelijke waarde heeft bereikt. Het laboratorium definieert 25% resterend TBN als ‘Ernst 3’.
"Als u TBN-uitputting wilt opsporen voordat het een probleem wordt, zijn regelmatige oliecontrole en olieanalyse de enige oplossing." Johan Van Hove, Senior Technical en Training Manager bij Champion Lubricants
“Dit is een vraag die af en toe naar voren komt”, legt Johan uit. “Wanneer we motoroliën formuleren, zijn de additievenpakketten zeer nauwkeurig uitgebalanceerd voor die exacte specificatie en de bijbehorende toepassingen. De toevoeging van externe additieven kan compatibiliteitsproblemen veroorzaken. Ze kunnen op hun beurt het exacte tegenovergestelde effect hebben, waardoor de afbraak van motorolie wordt versneld en minder bescherming wordt geboden dan de originele olie.”
Wilt u meer weten over onze laboratoriumtestdiensten voor olie? Ontdek LubeTrack
Het TBN kan een klein deel van de samenstelling van een motorolie vertegenwoordigen, maar de impact ervan is aanzienlijk. Hoewel het misschien slechts een van de vele laboratoriumwaarden lijkt, speelt het een cruciale rol bij het bepalen van de levensduur van olie, het voorkomen van slijtage en corrosie en het beheersen van de totale bedrijfskosten. Door regelmatig olieanalyses uit te voeren en olie tijdig te verversen, kunnen wagenparkbeheerders ongeplande stilstand tot een minimum beperken, verversingsintervallen verlengen en de totale eigendomskosten verlagen.
“Als uw activiteiten afhankelijk zijn van motoren, zorg er dan voor dat ze robuuste bescherming krijgen – controleer uw TBN!” Johan Van Hove, Senior Technical en Training Manager bij Champion Lubricants
Met een TBN van ongeveer 10 die als standaard wordt beschouwd voor zware toepassingen, gaat Champion een stap verder met bescherming. Onze hoogwaardige motoroliën zijn speciaal ontwikkeld voor veeleisende toepassingen in de landbouw, bouw, mijnbouw en infrastructuurprojecten. Dankzij hun hoge TBN-waarden bieden deze formuleringen maximale bescherming onder zware omstandigheden en in regio's waar de brandstofkwaliteit lager is.
Als u ervoor wilt zorgen dat uw motoren betrouwbaar zijn onder ongunstige omstandigheden, kies dan een Champion Lubricants-oplossing voor uw zware offroad-wagenpark.
